۱. بسکتبال 3×3 چیست؟
بسکتبال 3×3 نوع رسمی بسکتبال سهنفره است که در آن دو تیم روی نیمزمین و فقط با یک سبد بازی میکنند. هر تیم سه بازیکن داخل زمین دارد و هدف، کسب امتیاز بیشتر از حریف در زمان کوتاه مسابقه است. FIBA 3×3 این رشته را با شعارهایی مانند بازی سریع، ساده و هیجانانگیز معرفی میکند؛ مسابقه ۱۰ دقیقهای است، شاتکلاک ۱۲ ثانیهای دارد و تیمی که زودتر به ۲۱ امتیاز برسد، میتواند قبل از پایان زمان قانونی برنده شود.
۲. تعداد بازیکنان در بسکتبال 3×3
در بسکتبال 3×3، هر تیم از ۴ بازیکن تشکیل میشود:
وضعیت تعداد
بازیکنان داخل زمین ۳ نفر
بازیکن ذخیره ۱ نفر
مجموع بازیکنان تیم ۴ نفر
بازی با سه بازیکن از هر تیم در زمین آغاز میشود. برخلاف بسکتبال ۵ نفره، در 3×3 نیمکت بزرگ، تعویضهای متعدد رسمی و ساختار پیچیده تیمی وجود ندارد؛ بازی سادهتر، سریعتر و مستقیمتر طراحی شده است.
۳. زمین بازی در FIBA 3×3
بسکتبال 3×3 روی نیمزمین و با یک حلقه برگزار میشود. زمین رسمی 3×3 معمولاً ۱۵ متر عرض و ۱۱ متر طول دارد. البته در برخی رویدادها میتوان از نیمه زمین استاندارد بسکتبال نیز استفاده کرد، اما مسابقات رسمی FIBA با ابعاد و تجهیزات استاندارد 3×3 برگزار میشوند.
بخشهای مهم زمین 3×3 عبارتاند از:
خط قوس یا Arc
منطقه داخل قوس
منطقه پشت قوس
خط پرتاب آزاد
محدوده زیر سبد
محل Check Ball در بالای قوس
۴. توپ رسمی بسکتبال 3×3
در مسابقات رسمی FIBA 3×3 از توپ مخصوص 3×3 استفاده میشود. این توپ از نظر اندازه شبیه توپ سایز ۶ است، اما وزن آن به توپ سایز ۷ نزدیک است. هدف از این طراحی، کنترل بهتر توپ در بازی سریع 3×3 و هماهنگی بیشتر با شرایط خیابانی و رقابتی این رشته است.
۵. زمان بازی در بسکتبال 3×3
بازی رسمی 3×3 شامل یک دوره ۱۰ دقیقهای است. در این بازی خبری از چهار کوارتر مانند بسکتبال ۵ نفره نیست. ساعت بازی در وضعیتهای مرده و پرتابهای آزاد متوقف میشود و پس از شروع مجدد بازی ادامه پیدا میکند.
مسابقه در دو حالت تمام میشود:
حالت پایان بازی توضیح
پایان زمان قانونی تیمی که پس از ۱۰ دقیقه امتیاز بیشتری دارد، برنده است.
رسیدن به ۲۱ امتیاز اگر تیمی قبل از پایان زمان به ۲۱ امتیاز یا بیشتر برسد، بازی تمام میشود.
نکته مهم این است که رسیدن به ۲۱ امتیاز فقط در زمان قانونی باعث پایان بازی میشود.
۶. امتیازگیری در بسکتبال 3×3
سیستم امتیازدهی در بسکتبال 3×3 با بسکتبال ۵ نفره متفاوت است:
نوع پرتاب امتیاز در 3×3
پرتاب داخل قوس ۱ امتیاز
پرتاب پشت قوس ۲ امتیاز
پرتاب آزاد ۱ امتیاز
در 3×3 چیزی به نام پرتاب سهامتیازی وجود ندارد. شوتی که در بسکتبال ۵ نفره سهامتیازی محسوب میشود، در 3×3 ۲ امتیاز دارد. شوتهای داخل قوس نیز ۱ امتیاز محسوب میشوند.
۷. شروع بازی
بازی معمولاً با قرعهکشی آغاز میشود. تیم برنده قرعه میتواند انتخاب کند که مالکیت توپ را در شروع بازی داشته باشد یا آن را برای وقت اضافه احتمالی نگه دارد. شروع بازی و شروع دوباره پس از توقفها معمولاً با Check Ball انجام میشود.
۸. Check Ball چیست؟
Check Ball یکی از تفاوتهای مهم بسکتبال 3×3 با بسکتبال ۵ نفره است. پس از بسیاری از توقفهای بازی، بازیکن تیم حمله در بالای قوس قرار میگیرد و توپ را از بازیکن مدافع دریافت میکند. با این تبادل توپ، بازی دوباره آغاز میشود.
Check Ball معمولاً بعد از این موارد انجام میشود:
خطا
تخلف
بیرون رفتن توپ
شروع بازی
شروع وقت اضافه
توقفهای قانونی بازی
۹. قانون ۱۲ ثانیه؛ شاتکلاک در 3×3
در بسکتبال 3×3، تیم حمله فقط ۱۲ ثانیه فرصت دارد اقدام به شوت کند. این قانون باعث میشود بازی بسیار سریعتر از بسکتبال ۵ نفره باشد. اگر تیم حمله در این زمان اقدام مؤثر به شوت نکند، تخلف شاتکلاک اعلام میشود و مالکیت توپ به حریف میرسد.
در 3×3، نگهداشتن توپ، بازی کند، تأخیر در حمله و تلاش نکردن برای امتیازگیری میتواند بهعنوان Stalling یا اتلاف وقت تشخیص داده شود.
۱۰. قانون Clear کردن توپ
یکی از مهمترین قوانین 3×3 قانون Clear است. هر زمان مالکیت توپ از یک تیم به تیم دیگر تغییر کند، تیم جدید قبل از حمله به سبد باید توپ را به پشت قوس ببرد.
این وضعیتها نیاز به Clear دارند:
توپربایی
ریباند دفاعی
قطع پاس
مالکیت جدید پس از برخورد توپ با حلقه
هر تغییر مالکیت در جریان بازی
اگر تیمی بدون Clear کردن توپ به سبد حمله کند و امتیاز بگیرد، آن امتیاز معتبر نخواهد بود.
۱۱. بعد از گل چه اتفاقی میافتد؟
در بسکتبال 3×3 بعد از گل، بازی متوقف نمیشود. تیمی که گل خورده، توپ را از زیر سبد برمیدارد و باید آن را به پشت قوس ببرد یا پاس بدهد تا توپ Clear شود. سپس میتواند حمله خود را آغاز کند.
این قانون باعث میشود بازی 3×3 بسیار سریع، پیوسته و بدون توقفهای زیاد باشد. FIBA در معرفی قوانین 3×3 نیز تأکید میکند که بعد از گل، وقفهای وجود ندارد.
۱۲. وقت اضافه در 3×3
اگر بازی در پایان ۱۰ دقیقه مساوی باشد، مسابقه وارد وقت اضافه میشود. در وقت اضافه، تیمی که زودتر ۲ امتیاز کسب کند، برنده بازی است. این ۲ امتیاز میتواند با یک شوت پشت قوس یا دو امتیاز جداگانه به دست بیاید.
مثال:
اگر بازی ۱۸-۱۸ تمام شود، در وقت اضافه تیمی که زودتر به دو امتیاز برسد، برنده میشود. یعنی نتیجه میتواند ۲۰-۱۸ یا ۱۹-۱۸ به پایان برسد، بسته به نوع امتیازگیری.
۱۳. تعویض در بسکتبال 3×3
تعویض در 3×3 سادهتر از بسکتبال ۵ نفره است. بازیکنان میتوانند در زمانهای قانونی، معمولاً هنگام توپ مرده و قبل از Check Ball، تعویض شوند. بازیکن ذخیره باید از محل مشخص وارد بازی شود و بازیکن خارجشونده نیز باید از همان محدوده زمین را ترک کند.
تعویض سریع و هوشمند در 3×3 اهمیت زیادی دارد، چون بازی بسیار پرفشار است و بازیکنان در مدت کوتاه انرژی زیادی مصرف میکنند.
۱۴. تایماوت در بسکتبال 3×3
در قوانین رایج FIBA 3×3، هر تیم یک تایماوت دارد. تایماوت فرصتی کوتاه برای استراحت، تغییر تاکتیک، کنترل جریان بازی و طراحی حمله یا دفاع بعدی است.
در 3×3 چون زمان بازی کوتاه است، استفاده درست از تایماوت اهمیت زیادی دارد. مربی یا بازیکنان باید بدانند چه زمانی بازی از کنترل خارج شده و چه زمانی باید جریان مسابقه را متوقف کنند.
۱۵. خطاها در بسکتبال 3×3
خطاهای فردی و تیمی در 3×3 اهمیت زیادی دارند، چون تعداد بازیکنان کم است و هر خطا میتواند مستقیماً روی نتیجه بازی اثر بگذارد. در قوانین 3×3، خطاهای تیمی بهصورت تجمعی محاسبه میشوند و پس از رسیدن تیم به حد مشخص، جریمهها سنگینتر میشود.
بهصورت آموزشی، وضعیت خطاهای تیمی را میتوان اینگونه توضیح داد:
تعداد خطاهای تیمی جریمه کلی
خطاهای ۱ تا ۶ معمولاً مالکیت توپ یا پرتاب آزاد در صورت خطا روی شوت
خطاهای ۷ تا ۹ جریمه شدیدتر، معمولاً پرتابهای آزاد
خطای ۱۰ به بعد جریمه سنگینتر شامل پرتاب آزاد و مالکیت توپ
در خلاصه قوانین FIBA 3×3 اشاره شده که تیم پس از ۶ خطای تیمی وارد وضعیت پنالتی میشود و بعد از رسیدن به خطاهای بالاتر، جریمهها افزایش پیدا میکند.
۱۶. خطا روی شوت
اگر بازیکن هنگام اقدام به شوت خطا بگیرد، جریمه با توجه به محل شوت مشخص میشود:
محل شوت جریمه خطا
داخل قوس ۱ پرتاب آزاد
پشت قوس ۲ پرتاب آزاد
اگر شوت وارد سبد شود و همزمان خطا رخ دهد، امتیاز شوت ثبت میشود و پرتاب آزاد اضافه نیز ممکن است اعلام شود.
۱۷. خطای غیرورزشی و خطای فنی
مانند بسکتبال ۵ نفره، در 3×3 نیز رفتارهای غیرورزشی، اعتراض شدید، برخوردهای خشن، تأخیر عمدی، بیاحترامی به داور یا حرکات خطرناک میتواند با خطای فنی یا غیرورزشی جریمه شود.
در 3×3 چون بازی فیزیکیتر و فضای زمین محدودتر است، کنترل برخوردها و حفظ روح بازی اهمیت بسیار زیادی دارد.
۱۸. اوت در بسکتبال 3×3
اگر توپ یا بازیکن صاحب توپ با خط یا بیرون زمین تماس داشته باشد، توپ اوت محسوب میشود. پس از اوت، مالکیت توپ به تیم مقابل داده میشود و بازی معمولاً با Check Ball از بالای قوس آغاز میشود.
۱۹. تفاوتهای مهم بسکتبال 3×3 با بسکتبال ۵ نفره
موضوع بسکتبال 3×3 بسکتبال ۵ نفرهتعداد بازیکنان داخل زمین ۳ نفر ۵ نفر
زمین بازی نیمزمین تمام زمین
تعداد حلقه ۱ حلقه ۲ حلقه
زمان بازی ۱۰ دقیقه ۴ کوارتر ۱۰ دقیقهای در FIBA
شاتکلاک ۱۲ ثانیه ۲۴ ثانیه
امتیاز داخل قوس ۱ امتیاز ۲ امتیاز
امتیاز پشت قوس ۲ امتیاز ۳ امتیاز
پایان زودتر بازی رسیدن به ۲۱ امتیاز ندارد
بعد از گل بازی سریع ادامه دارد معمولاً از خط انتهایی شروع میشود
نیاز به Clear بله خیر
۲۰. مهارتهای مهم برای بازیکنان 3×3
بسکتبال 3×3 فقط نسخه کوچکشده بسکتبال ۵ نفره نیست. این رشته مهارتهای خاص خود را میخواهد. بازیکن 3×3 باید در چند بخش قوی باشد:
شوت سریع از پشت قوس
دفاع یکبهیک
بازی پیکاندرول
ریباند دفاعی و تهاجمی
تصمیمگیری در زمان کوتاه
آمادگی بدنی بالا
توانایی بازی بدون توپ
شناخت قانون Clear
مدیریت خطاهای تیمی
حفظ تمرکز در بازی کوتاه و پرفشار
۲۱. اشتباهات رایج بازیکنان تازهکار در 3×3
بسیاری از بازیکنانی که از بسکتبال ۵ نفره وارد 3×3 میشوند، در ابتدا چند اشتباه تکراری دارند:
بعد از ریباند دفاعی بدون Clear کردن به سبد حمله میکنند.
فراموش میکنند که شاتکلاک فقط ۱۲ ثانیه است.
بعد از گل منتظر توقف بازی میمانند.
تصور میکنند شوت پشت قوس ۳ امتیاز دارد.
خطاهای تیمی را جدی نمیگیرند.
در دفاع یکبهیک فاصله و زاویه مناسب را رعایت نمیکنند.
تعویض را دیر انجام میدهند و دچار افت بدنی میشوند.
پرسش و گفتوگوی این درس
پرسشها، تجربههای تمرین و نکتههای مرتبط با این درس پس از تأیید مدیر نمایش داده میشوند.